Boşluk.
Aslında birçok disiplinin ortak kelimesi. Hukukta çok duyarız, kulakta çalınır; işletmede boşluk analizi, daraltıcı boşluk deriz, o boşluğun büyümesini hiç sevmeyiz. Sonuçta kim gerçekleşenin potansiyeli yakalamasını—hatta geçmesini—istemez ki?
Fizikte, kuantumda, matematikte, felsefede, gökbiliminde… hep bir şeyleri açıklamak için vardır boşluk.
Ve her yerde başka bir anlam taşır.
Gerçek olmayan boşluk kavramı ise beni durdurup “aaaaaaa” dedirtmişti; somut olana oturmayan ama uygulamada haksızlık doğurabilen kurallar bütünü…
Yani boşluğun bile gerçeği ve gerçek olmayanı varmış.
Psikolojide ise boşluk çoğu zaman hayırla anılmıyor.
“Boşluktayım” deyince aslında kastettiğimiz şey:
Yabancılık. Donukluk. Kabuklaşma. Kendine değememe hali.
Kendi sesimizin duvardan yankılanıp bize geri geldiği bir küçük odacık…
İnsan o odacıkta hem kendine çok yakın hem kendine oldukça uzak.
Ama birkaç gün önce tanıştığım bir kavram, tüm boşluk algımı yerinden oynattı: Verimli Boşluk.
Gestalt terapide anlatıldığı haliyle verimli boşluk,
uyarılma ile farkındalık arasındaki yer.
O ince, neredeyse görünmeyen, ama hayat kurtaran çizgi.
Hani o tetiklendiğimiz anı düşün.
Travmanın kaynağından çıkıp çığ gibi büyüyen duygu,
sesin değişmesi, gözün kararması, beklentinin karşılanmadığı an,
bardağın duvara çarpması,
dinlemeyi bırakıp sadece hayatta kalmaya çalıştığımız yer…
İşte orada biz uyarılma ile farkındalığı bitişik yaşıyoruz.
Hatta çoğu zaman yalnızca uyarılma var;
farkındalık ise tamamen devrede dışı.
Nita birkaç gün önce söyledi:
“Verimli boşluk oluşturun.”
Duyunca düşündüm;
duymakla davranmak aynı olsaydı,
kendimizle bu kadar uğraşmak zorunda kalır mıydık? 😊
Heybemizdekiler varken uyarılmamak mümkün değil.
Zaten mesele uyarılmamak değilmiş.
Mesele:
Uyarıldığını fark edip, nefeslik bir alan açabilmekmiş.
İki nefes arası bir “dur” diyebilmek.
Chödrön’ün dediği gibi:
“Tetiklendiğin anda, o küçük boşlukta özgürlük başlar.”
Gestalt’ın da söylediği:
Dönüşüm temasın içinde olur; kaçışta değil.
Ve belki verimli boşluk dediğimiz şey, tam da o dönüşümün mayalandığı yer.
